Het Nederlands en de andere talen: samen op school

Hoe doe je dat? Wat levert het op?

Taleninventarisatie

Begin op school met het in kaart brengen van de talen die er zijn. Welke talen spreken de leerlingen, en wat kunnen ze ermee? En welke talen worden gesproken door het personeel op school? En welke talen door de ouders? Vier de rijkdom aan talen en laat deze tot zijn recht komen.

De Nederlandse godfather van de taleninventarisatie, of taalpeiling, is emeritus hoogleraar Guus Extra. Wij memoreren hier aan de onuitputtelijke energie van Guus om de thuistalen in Nederland een volwaardige plek te geven in de maatschappij, en in het onderwijs in het bijzonder. Rond de eeuwwisseling heeft hij met zijn team taalpeilingen uitgevoerd, o.a. in Den Haag. Het Turks stond op de eerste plek na het Nederlands, en het Hindoestaans op de tweede, een van de Surinaamse talen.

In de Verenigde Staten worden de talen op school systematisch in kaart gebracht. Bekijk de Home Language Identification Survey die in New York wordt gebruikt.

Is jouw klas de meest taaldiverse klas van de school? Inventariseer op verschillende niveaus: begin bij de individuele leerling en zijn familie, ga door met de klas, en dan met de hele school. Je kunt de taalnetwerken uit Taaltrotters, SJOES en Alle Talen downloaden, maar er zijn ook andere modellen te vinden, of maak zelf een netwerk met jouw leerlingen.

Maak de resultaten van de inventarisaties zichtbaar, deel ze met het hele schoolteam, met de ouderraad en medezeggenschapsraad, en stel met elkaar vast wat jullie gaan doen met de resultaten.

Taleninventariaties zorgen ervoor dat de hele schoolpopulatie bewust kan worden van haar talige en culturele diversiteit. Daarna kun je:

  • flexibele klassenindelingen maken op grond van taalachtergrond – bijvoorbeeld 2x in de week samenkomen per thuistaal
  • digitale groepen aanmaken per taal, per favoriete taal
  • leerlingen taalmaatjes maken, door klassen heen
  • snel een vertaler vinden, wanneer nodig
  • niet-taaldocenten inzetten bij taalondersteuning, zoals een Koerdischsprekende wiskundedocent bij lessen NT2, of meertalige klassenassistenten en stagiairs inzetten
  • leerlingen vooral niet tegen heug en meug talen laten leren, maar juist gedreven en gemotiveerd, door hen zelf te laten kiezen
  • nieuwe talen als schoolvak introduceren, waaronder Arabisch, Chinees, Italiaans, maar ook Pools, Papiamento, Portugees, of Koreaans, Japans, Swahili …

Van 33  leerlingen uit de Wereldklas van het Pius X-College in Bladel is in zomer 2020 naast een fotoportret, een schets gemaakt van hun talenkennis. Met recht heet het boek Rijk aan Talen, want dat zijn ze, deze leerlingen, meertalige wonderen die daar het Nederlands in een ‘handomdraai’ aan toevoegen.

Contact

Voor een nauwkeurige taleninventarisatie onder leerlingen, ouders en personeel hebben het Kohnstamm Instituut en Stichting Taal naar Keuze de handen ineengeslagen. Per school of groep scholen worden de inventarisaties uitgevoerd. Aan de resultaten wordt een advies gekoppeld, dat desgewenst tot een herziening leidt van het Schoolplan. Neem contact op via info@taalnaarkeuze.nl voor nadere informatie en een offerte.

Voor ondersteuning bij het aanbieden van talen als schoolvak ga naar Stichting Taal naar Keuze en neem contact op via info@taalnaarkeuze.nl.

Links